નનામી ચોર!

‘ભગા, આજ ગામમાં હારું કોઈ  મરયું  નથી કે હુ?
કશોય વકરો થયો નથી.ઘરમાં રોટલા ઘડવા ચાર ચપટી લોટ પણ નથી.
હા ઘરે પૈયા વગર જાયશું તો મંછીભાભી બરાડા પાડસે,
‘મુવા કામ-ધંધા કરવો નથી અને બીડીયું ફૂકવી છે,ઘરમા છોકરા-છૈયા, અને બૈરી ભલેને ભુખી મરે!
ભગો અને ભીરું બન્ને સાવ અભણ અને બન્ને દુબલા-પતલા એટલે કશેય મજુરી કરવાની પણ નોકરી ના મળે.એમના મો અને શરીરની દશા જોઈ કોઈ એના પર વિશ્વાસ પણ ના મુકે. ગામમાં હરીયાકાકા રહે એમણે જિંદગીભર નનામી બાંધી, બાંધી માંડ માંડ ગુજરાન ચલાવતાં , એકલાજ રહે, કદી લગન નહોતા કર્યા. હરયાકાકાએ જ ભગા અને ભીરું ને નનામી બનાવવાનું શીખવાડેલું અને હરીયાકાકા ગુજરી ગયાં બાદ ભગા અને ભીરું બન્ને આ ધંધો સંભાળેલ.બન્ને અનાથ ભાઈઓ, ભીરુંએ મંછા સાથે ઘર માંડેલ , ઘરમાં ત્રણ છોકરીઓ અને એક છોકરો , સૌથી મોટો છોકરો અને એની ઉંમર છ વરસની, નનામી વેંચાય એના નફામાં ઘરનું ગુજરાન ચાલે.નનામી ના વેંચાય તો કોઈ વાર ભુખ્યા સુવાનો વારો પણ આવે. ‘
એલા ભગા,એક બીડી તો હળગાવ, હારી બહું ઠંડી સે!’
‘ભીરા,આખી બીડી તો નથી, આ નાનું ઠુઠુ પડ્યું સે કેતો ..’
પણ સળગાવા દિવાસળી પણ સે નહી, બાજું માંથી એક મજુર બીડી ફૂકતો હાલ્યો આવતો હતો, એની બીડી લઈ , ભગાએ એની બીડીનું ઠુઠુ સળગાવ્યું.
‘હારું, એકાદ ઘરાક આવે તો હારું..ઘેર જઈ રોટલા ભેગા તો થઈ એ! ‘
દુરથી એક માણસ અને તેર, ચૌદ વરસનો છોકરો આંખ આંસુ સારતા આવતા હતા હતા, ભગા અને ભેરુંની નજીક આવતા જણાયો.
‘એલા, ભગા ઘરાક આવતું લાગે સે..હાશ એકાદી નનામી આજ વેંચાય જાય તો આજના તો રોટલા નીકળી જાય!’
‘ભાઈ, આ નનામી નું..મારી દીકરી બાર વરસની..
હા.. હા આ લઈ જાવ..તણ ફૂટને સે..
‘પણ ભાઈ મારી પાહે પૈસા નથી.’
‘તો શું હાલ્યા આવો સો..અમો ધંધો કરવા બેઠા સઈએ, અમારું પણ પેટ સ! મફતનો ધંધો ….’
‘ભાઈ પણ હું તમને પૈસા પસી આપી જઈસ!હું કાઈ મફતમાં નથી માંગતો.’
ભીરુંની પત્ની મંછા કોઈ કામ કાજને હિસાબે ત્યાં પસાર થતાં ઉભી રહી..વાતો સાંભળી રહી હતી..
‘ભાઈ,હું થયું તમારી દીકરીને?’
 બેન..ગઈ કાલે એક ગાડીવાળા એ પીધેલ હાલતમાં પુરપાટમાં ગાડી મારી દીકરી પર ચલાવી દીધી અને એના પ્રાણ-પંખેરું ત્યાંજ ઊંડી ગયા.’
 ’પોલીસે હુ કરયું? ગાડીવાળાને પકડ્યો?’
 હા..બેન પણ..પોલીસે કશું કરીયું નહી..દીકરીની લાશ હોસ્પિટલમાં એક દિવસ રાખી અને અમને સોપી દીધી, અમો બેન ગરીબ માણસો શું કરીએ..પોલીસે અમને ધમકાવ્યા કે આવી રીતે છોકરી જાતને એકલી મુકો છો.એ રોડ પર દોડતી હતી એમાં કારવાળોનો કોઈ વાંક નથી’.
મુવા,આ પોલીસવાળા પણ ખાવધરીયા હોય સે..પેલા ગાડીવાળાએ પૈયા દાબી દીધા હસે.’
‘એય, ભગલા.. આ ભાઈએ મને બેન કીધી સે..મંછા ભગલા પર તાડુકી બોલી..હાલ, આ ભાઈને નનામી આપી દે..દીકરીની લાશ રજળતી ના રખાય, આપણને પાપ લાગે, મેલડી મા ની તો શરમ રાખ.
મંછા! આજના આપણે રોટલા ભેગા નહી થઈ એ એનું હુ ? ભીરુ મંછા પર તાડીક્યું ઉઠ્યો.
‘એક દી નહી ખાઈ એ તો મરી નહી જઈ એ. આ ભઈલાની દીકરીની લાશ આવી રીતે  રજળતી ન રખાય.મેલડી મા  આપણને શાપ આપે.’
ભેરું માતાજીની વાત આવી એટલે ચૂપ થઈ ગયો.
‘ભઈલા, અમે તો તમને કશું આપી શકીએ એમ નથી પણ આ નનામી એમને એમ લઈજા..પૈયા પણ અમારે નથી જો’તા.મારા છોકરાઓને તો ઘરમાં બે દિવસ પે’લા રાંધેલી ખીચડી છે એ ખવરાવીને સુવાડી દઈશ.’
‘બેન..તારું ઋણાનું બંધંન ક્યારે પુરું કરી શકીશ?
‘ભઈે,  એની ચિંતા ન કર..આ નનામી લઈ જાવ અને દીકરીને ઠેકાણે પાડો.’
બાપને દીકરો બન્ને નનામી હાથ લઈ પોતાની ઝૂંપડી તરફ રવાના થયાં..એમના મોંમા એક વાક્ય સરી પડ્યું

.’ગરીબના બેલી ગરીબ. ભગવાન પણ અમારીથી રુઠેલો છે!

એક કાર ફૂલ ઝડપે પસાર થઈ..બાપ-દિકરો બન્ને  બચી ગયાં..કારમાં બેઠેલા શેઠ તાડુકી ઉઠ્યા..”સાલા નનામી ચોર..”