ઓગળ્યા કરું!-સપના મર્ચન્ટ

શ્વાસ ઊંડાં ઊંડાં લયને નિહાળ્યા કરું,
તારા ભુંસાયેલા પગલાં સંભાળ્યા કરું
આમ તો વિલિન થવાની છું તુંજમાં,
ધીમે ધીમે જીર્ણ શરિરમાં ગળ્યા કરું.
મળી જાય જો તારી બાહુપાશના બંધન,
જો પછી કેવી તારામાં ઓગળ્યા કરું.
રસ્તો તારા સુધી પહોંચવાનો છે કઠીન,
ગલી ગલી, શહેર શહેર,ભટકયા કરું.
શમા કોના માટે સળગે છે, કોને ખબર?
પતંગિયાં કાજે રાત ભર સળગ્યા કરું.
જો જીત તમારી નક્કી હોય તો હારુ હું,
અહંમ છોડી હ્રદયથી પીગળ્યા કરું.
જો તું આજે વચન પાળવાનો હોય તો,
વરસતા વરસાદે ઘરમાંથી નીકળ્યા કરું.
હાથમાં હાથ રાખીને ચાલવાનું હોય,
સાત સાત સમંદ્ર ઓળંગ્યા કરું.
નથી મિલન શક્ય આ લોકમાં,
તું કહે તો સ્વર્ગના દરે મળ્યા કરું
સપના આમ તો એકલું જ જવાનું છે,
શા માટે લાગણીમાં વમળ્યા કરું.

ગ્રીનકાર્ડ…

નૈના ભટ્ટ્,
    તારા લીધે ” Green card” મળ્યું,Thank you , પણ મારે તારી નજર કેદમાં  કાયદેસર રીતે ત્રણ વર્ષ રહેવું પડ્યું..આજે  મારો આઝાદીનો દિવસ છે..”Now I am a free bird”. આ ચિઠ્ઠી મળશે ત્યારે હું ઘણોજ દૂર દૂર નિકળી ગયો હઈશ. મને શોધવાની કોશીષ ના કરીશ..તારે અને મારે હવે કોઈ જાતના સંબંધ નથી..બબ્બે છોકરા અને એક વિધવા બૈરી અને એ પણ મારાથી બે વરસ મોટી!No way mem!..bye.. bye!તારો કદી પણ નહોતો! -અજીત
 
      ચિઠ્ઠી વાંચતાજ..Oh, my God! મારી આંખમાં દડ, દડ આંસુ ની ધારા વહેવા લાગી, શું કરું? સીધી ગેરેજમાં જોવા ગઈ..તો ત્યાં  અજીતની કાર નહોતી,એ ક્યારે , કેટલાં વાગે કાર લઈને ભાગી ગયો હશે? હવે હું શું કરીશ? પોલીસને ફોન કરું? મારી નીતા અને મીતાને શું કહું કે તારો ડેડ આપણેને છોડી જતો રહ્યો છે?  સવારના છ વાગ્યાં હશે, કીચનમાં આવી ચા મુકી. જોબ પર જવાની તૈયારી કરું? પણ આખુ માથું ભમતું હતું. બોસને શું  કહું?..Just called in sick( બોસને તબિયત નરમનો ફોન કરી દીધો). મીતા મારી મોટી દીકરી,૧૫ ની અને નીતા ૧૩ની..હું પાછી ફરી એકલી!   “Single mom!with two teeh age girls!( એકલી અટુલી મા! બે ટીન  એઈજ છોકરીઓ!)”
   પ વર્ષ પહેલાં ૧૦ થી ૧૨ ઈન્ચ heavy snow( હીમ વર્ષા) પડેલ અને ઘરના રુફ પર બે ફૂટથી વધારે સ્નો જામી ગયો હતો અને ગેરેજની બહાર રાખેલ કાર ઉપર પણ હેવી સ્નો,  driveway માં પણ..કીરીટ , જેની સાથે મારું દાંપત્ય જીવન ઘણુંજ સુખી હતું.અમો  પતિ-પત્ની અને બે બાળકો ચાર જણાં ઘણીજ આનંદદાયી જિંદગી જીવી રયાં હતાં! કીરીટ મને કદી કોઈ ‘Yard work’ કરવા ના દે! સવારમાં ઊઠીને મને કહે ‘નૈના, ગઈ કાલ રાત્રે બહુજ હેવી સ્નો પડ્યો છે અને રુફ(છાપરા)પરથી આ હેવી સ્નો નીચે પાડવો પડશે નહી તો આપણું રૂફ પડવાની પુરેપુરી શક્યતા છે,” ના કીરીટ આપણે આવું જોખમ નથી ખેડવું, તમો કોઈ માણસને હાયર કરી સ્નો રૂફ પરથી અને ‘ Driveway માંથી સાફ કરાવી દો!” ” નૈના, આવા હેવી-સ્નોમાં કોણ આવવા તૈયાર થાય? કીરીટ સ્નો-શુઝ અને હેવી જેકેટ  પહેરી, ગેરેજમાંથી ’showel,broom લઈ કીધું “Honey, do not worry, I will be OK.I will finsh this job within a hour or so..make a good break-fast for me…કલાક , દોઢ કલાક થઈ કીરીટ ઘરમાં ના આવ્યો! મેં બુમ પાડી, કઈ જવાબ ન મળ્યો! બહાર આવી ને જોયું તો કીરીટ ઊંધોપાટ પડ્યો હતો! બે-બાકળી દોડી વળગી પડી..”કીરીટ? કઈ જવાબ ન મળ્યો! ૯૧૧ ફોન કર્યો..એમ્બ્યુલન્સ, પોલીસ વિગેરે આવી ગયા..CPR આપ્યો  no response! હોસ્પિટલ લઈ ગયાં..ડૉકટરે કહ્યું” He is dead! હેવી-સ્નો સાફ કરતાં  હેવીપ્રેસરની લીધે હાર્ટ બેસી ગયું છે”..મેં કીરીટને ગુમાવ્યો!  Best husband ગુમાવ્યો! શું કરીશ્? બે દીકરીઓને કેવી રીતે એકલાં સંભાળ કરી શકીશ? આવા હજારો પ્રશ્નો મગજમાંથી કીડીયારાની જેમ ઉભરાવા લાગ્યાં! અમેરિકામાં મિત્રો સિવાય મારું કોણ? મારા મમ્મી-પપ્પાને  બોલાવી લઉં? ઈન્સુરન્સના બે લાખ ડૉલર મળ્યાં! પૈસો વ્યક્તિને આર્થિક રીતે સહાય કરી શકે નહી કે માનસિક રીતે!

     ત્રણ વરસ પહેલાં મારી બન્ને છોકરીને લઈને  અમદાવદ ગઈ.”બેટી! તારી ઉંમર ઘણીજ નાની છે અને વળી બે નાની છોકરીઓ! અમેરિકામાં જોબ કરતા કરતાં એકલાં રહી બાળકોની સંભાળ રાખવી બહુજ મુશ્કેલ છે..તને કોઈ સારું પાત્ર મળી જાય તો”..” પપ્પા! Do not worry, I will manage it! પણ સગા-સંબંધી સૌ  મળી એક જ વાત કરી..નૈના! તું કેમ નથી સમજતી કે તારે બહુંજ લાંબો રસ્તો કાપવાનો છે  બે છોકરીઓ સાથે! અને એ પણ અમેરિકા જેવા દેશમા? મેં નીતા અને મીતાને વાત કરી કે.. “can I get..વાત પુરી કરું એ પહેલાં જ બન્ને બોલી ‘yes, mom..we need dad..” અજીત સાથે મારી વાત નક્કી થઈ મેં બધીજ હકીકત અજીતને કરી..અજીત મારાથી બે વરસ નાનો હતો.. એ તૈયાર થઈ ગયો!  લગ્ન બહુંજ સાદાઈથી કર્યાં..કોર્ટમાં!
ફીયાન્સે વીઝા સાથે અજીત અમારી સાથે અમેરિકા આવ્યો. ટુંક સમયમાં ગ્રીન-કાર્ડ મળી ગયું. અજીતને કંમ્પુટર એન્જીનયર થવું હતું મેં કોલેજમાં એડમીશન અપાવ્યું, સારો એવો ખર્ચ થયો.પણ મારી છોકરીઓને એક પિતા મળ્યો!ત્યાં પૈસાનો વળી હિસાબ શું? અજીત ઓછા બોલો હતો..બન્ને છોકરીઓ સાથે મનમાં આવે તો ..થોડો સમય પસાર કરે!  એ કિતાબનો કીડો હતો!મૂડી હતો! મેં મન મારી,  મોટું રાખ્યું  આ બધું ચલાવી લીધું! શું કરૂ?    અજીત આવી ગંદી ચાલ ચાલશે ? માત્ર  અમેરિકા આવવા માટે મારી સાથે લગ્ન કર્યાં!સ્વપ્નમાં પણ મેં આવું વિચાર્યું ના હતું કે મને અજીત આવો દગો દેશે?
    રચના , મારી ખાસ બહેનપણી. મેં ફોન કર્યોં એ તુરતજ કાર લઈ મારે ઘેર આવી મને આસ્વાસન આપતી ભેટી પડી! “let me call a police and immigration office”ના રચના
એ મૂરખ હતો હું એને પકડાવી શું પામીશ? અજીતને કદાચ આવા કાવાદાવા પાછળ અમેરિકન સરકાર અહીથી કાઢી મુકશે અને ગ્રીનકાર્ડ લઈ લેશે!” નૈના, તું બહુંજ ભોળી છો! આ તારી ભોળપણ અને ભલમનસાઈનો  અજીતે ગેરલાભ લીધો છે..આવા માણસને તો જેલ ભેગા જ કરવા જોઈએ!”

 ડોર બેલ વાગ્યો.”જો તો રચના કોણ આવ્યું? “Who is there?” ..”Police” રચના એ બારણું ખોલ્યું..”is it Bhatt resident?”( આ ભટ્ટનું ઘર છે?) “yes, sir.(હા, સાહેબ)”.”Last night Mr.Ajeet Bhatt has been killed in car accident!!( ગઈ  કાલ રાત્રે, અજીત ભટ્ટ્નું કાર અક્સીડન્ટમાં મૃત્યું થયું છે)…

ઈશ્વર વિશેની શક્યતા શંકાજ લાગશે!

ઈશ્વર   વિશેની   શક્યતા   શંકાજ  લાગશે,
માણસ  બિચારો,ક્યાં સુધી  ભૂલો સુધારશે.

રેખા  પડેલી  હાથની   ભૂંસી શકાય  પણ,
ખાલી  પણાનો ભાર, પછી કેવો  લાગશે?

હસતાં શીખું   છું  આયનામાં    જોઈ       હું,
આદત હશે તો, કોઈ દિવસ કામ આવશે,

મારા વિશે હું માન્યતા બદલી શકું છું પણ,
ચિંતા હવે તો એજ છે , લોકો      શું  ધારશે!

વ્હેતા સમયના વ્હેણમાં ધોયા છે હાથ  મેં,
ચાલો  હવેથી     કોઈને    ઓછું   ન આવશે.

-કૈલાશ પંડિત

અલગ અમ જિંદગીથી..

 

અલગ અમ જિંદગીથી આપને ગણતા નથી હોતા!
નદીને અવગણે  એવા  કોઈ દરિયા        નથી હોતા!

નથી  હોતી વંસતોની  છબીમાં   લ્હાણ    સૌરભની;
હકીકત   જેટલા  સદ્ધર  કદી  નકશા       નથી હોતા!

નવાઈ  શું, વિચારો જો બધાના હોય     ના  સરખા,
તરંગો પણ બધી નદીઓ  તણા સરખા નથી હોતા.

કોઈ  એવું  નથી જેના   જીવનમાં હોય   ના ખામી;
કોઈ એવા  નથી રસ્તા જે  જ્યાં ખાડા નથી હોતા.

સમજપૂર્વક  બધીયે  ચીજની અહીંયાં સમીક્ષા  કર;
નિહાળે છે જે દિનિયામાં,બધાં સ્વપ્નાં નથી હોતા!

અસરથી  હોય છે   વાતાવણની     મુકતએ ‘દીપક’,
મહોબતનાં  ગુલાબો   લેશ      કરમાતાં  નથી હોતાં!

-’દીપક’ બારડોલી

 

 

ભ્રમ-સપના મરચંટ

પૂજા ધીરે પગ લે પોતાનાં બંગલામાં દાખલ થઈ. પર્સને પથારીમાં ફેંકી,પોતાની
જાતને પણ પથારીમાં ફેંકી દીધી. આંખ બંધ કરી ક્યાંય સુધી ઊંડો શ્વાસ લેતી
રહી.બન્ને આંખોમાંથી આંસુંની ધાર વહી રહી હતી.
કેવી રીતે એનો ભ્રમ તૂટી ગયો. વર્ષો સુધી દિલમાં જે તસવીર લયને
ફરતી હતી તે છીન્નભીન્ન થઈ ગઈ. કેટલાં સમયથી દિલ ના ઉંડાણમા છુપાવી
રાખી,સેહલાવી,યાદોનાં આંસુંથી ભીંજવી,પ્રેમથી સિંચી એ તસવીર છીન્નભીન્ન થઈ
ગઈ. એની યાદ વગર ન કોઈ સવાર પડી અને એની યાદ વગર ન કોઈ સાંજ પડી.પૂજા એ
ભ્રમ સાથે જીવી રહી હતી કે જેટલો હું એને પ્રેમ કરૂ છું,એટલો જ એ મને કરતો
હશે.મારી યાદોમાં તડપતો હશે.મારી યાદોમાં આંસું વહાવતો હશે.એક જ પળમાં બધું
બરબાદ થઈ ગયું
પૂજા કોલેજની એક તોફાની અને ચંચળ યુવતી હતી બ ધાને હસાવતી
રહેતી,પતંગીયાની ઉછળતી,કુદતી,હસતી રહેતી.પો્ફેસરો પણ તેને પસંદ કરતા.
આ પૂજા અમરને પોતાનું દિલ દઈ બેઠી઼ અમર ગંભીર સ્વભાવનો,શાંત,સરળ યુવાન
હતો થોડું બોલવું,થોડું હસવું.અમર ઊંચો અને શ્યામવર્ણો હતો.ક્રિકેટ અને તરવામાં
હોશિયાર.પૂજાને પોતાંને ખબર ન પડી ક્યારે એ ના હાથમાંથી દિલ સરકી ગયું.
હવે બસ પૂજા આખો દિવસ અમર ના વિચારમાં ખોવાયેલી રહેતી.અમરની આજુબાજુ
ભ્રમરની જેમ ફરતી઼. ખુલી આંખે સપના જોયા કરતી.
પણ પૂજાની હિંમત ન થઈ કે અમરને જઈને બતાવે કે એ અમરને પાગલપણાની હદ સુધી
પે્મ કરતી હતી. સરળ સ્વભાવનો અમર આંખોની ભાષા સમજતો ન હતો.
કોલેજના દિવસો ખતમ થઈ ગયાં. દરેક યુવાન-યુવતીઓ પોતપોતાના જીવનમાં પરોવાઈ
ગયાં.હવે કોલેજ નથી,અમર ક્યાંય દેખાતો નથી,ક્યાંય મળતો નથી.આ ખા ગામમાં
પૂજાની આંખો અમરને શોધ્યા કરતી.અમરને તો ખબર પણ ન હતી કે પૂજા દિવસ રાત
એ ના નામની માળા જપતી હતી.
એક દિવસ બગીચામાંથી નીકળતા પૂજાને અમર મળી ગયો.
“કેમ છે?”અમરે પુછયુ.

ક્યાં બાંધી જનાર છું?

તકદીરનો   છું  માર્યો,  સમયનો       શિકાર  છું,
અડધો ચમનમાં  અડધો   ચમનની   બહાર  છું.

જન્ન્તની  આ  બગાડ  મજા  જગમાં  ઓ   ખુદા,
એનો  તો કર   વિચાર  કે   ત્યાં    આવનાર  છું!

દુનિયામાં  અન્ય  જેમ  તને    પણ     ખિતાબને,
કે’વાની      શી    જરૂર     કે    પરવરદિગાર     છું.

ભાગે છે  એ  રીતે  મને   નીરખીને         ઝાંઝવા,
જાણે  કે    એને  પકડીને   હું    પી          જનાર છું.

એ પણ હતો સમય ,હતાં મુજ પર દુ:ખો સવાર
આ પણ  સમય છે, પોતે દુ:ખો પર      સવાર છું.

થોડુંક   ધન  કુબેરો  મને   પણ    મળે તો ઠીક,
હું   પણ   તમારી જેમ    ક્યાં બાંધી  જનાર છું.

કંપી  રહ્યું   છે કેમ  દુ:ખોનું  જગત  ‘જલન્’?
હમણાં હું  તકલીફોની    ક્યાં    સામે થનાર છું?

-જલન માતરી

“સંબંધ એક લાકડી ટેકામાં હોય છે”

બદલતા  રોજ   કેટલા  સરનામાં    હોય  છે,
મળવાનું આમ  પૂછો તો  રસ્તામાં  હોય છે.

મૃગજળની  ઝાંય  એટલે  ચ્હેરામાં  હોય છે,
ભાગી   રહેલ   લોક સૌ  તડકામાં     હોય છે.

સંબંધ  એ ક  લાકડી    ટેકામાં           હોય છે,
આખા જીવનનો  થાક  અવસ્થામાં   હોય છે.

સૂરજ   સવારે  ઊગતો  સાંજે   ઢળી    જતો,
માણસ  બિચારો  કાયમી   દ્વિધામાં  હોય છે.

ઝરણાંની  જેમ  ફૂ ટતું  પાણી એ  શું   હશે?
આસું  તો  કોઈ  આંખના  ખૂણામાં  હોય છે.

ક્યાંથી  જડે  એ   લોકોને  રસ્તા    આમ  એ,
આખું  શહેર  તો કોઈના ખીસ્સામાં  હોય છે.

-કૈલાસ પંડીત

 

 

 

સલોણી સંધ્યા!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘ડેડ,તમે હવે મેરેજ કરી લ્યો,મમ્મીને ગયાં બે વર્ષ થઈ ગયાં. ક્યાં સુધી એકલા એકલા જીવન કાઢશો? હું અને મોના બન્ને તમારાથી કેટલાં દૂર છીયે. તમારી તબિયત બગડે એટલે અહીં બેઠાં અમોને ચિંતા થાય’. મારી બે દીકરીઓ અવાર-નવાર આજ સબ્જેકટ લાવી ફોન પર સલાહ આપે!મારી પત્નિ રમાને બ્રેસ્ટ કેન્સર થયું ને છ મહિનામાં મૃત્યું પામી,ત્રીસ વર્ષની અમારી મેરેજ લાઈફમાં ઘણાં હરી-કેઈનમાંથી પસાર થયાંછીયે અને સ્પ્રીંગ-સીઝ્નની મદહોશ મજા પણ  માણી છે. હું મિકેનિકલ એન્જીનયર અને રમા નર્સ.બન્ને સાથે મળી મારી દીકરી ટીના અને મોનાને સારું શિક્ષણ આપ્યું,બન્ને ડૉકટર બની,નસીબ જોગે બન્નેના લગ્ન પણ સમયસર થયાં અને ટીના ફીનીક્સ, એરીઝોના અને મોના ન્યુયોર્કમાં. અમો બન્ને અમેરિકામાં ૧૯૭૦માં આવ્યા હતાં.
    ‘જેક, દીકરીઓ પરણી ગઈ, સાસરે જતી રહી, સુખી છે, આપણું ઘર પણ પેઈડ થઈ ગયું છે, હવે કોઈ મોટી જવાબદારી છે નહીં, હવે કોના માટે આ બધી ધમાલ? તમને  નથી લાગતું કે હવે રિટાયર્ડ થઈ જલસા કરી એ! વરસમાં એકાદ વરસ ઈન્ડીય જઈએ..’ ‘હા , રમા મને પણ બસ હવે એમ જ લાગે છે કે બહું જોબ કરી …’ બસ તો આ વરસે ડીસેમ્બરમાં નિવૃત થઈ ઈન્ડીયા જઈ એ અને ત્રણથી ચાર માસ રહીએ.. ‘મને તો ઈન્ડીયામાં સાઉથ અને નોર્થ બધે ફરવાનું મન થાય છે.’ અમારા બન્નેનું જીવન એક સાચા મિત્ર જેવું બની ગયું છે…આપણાં સમાજમાં સ્ત્રી પર ઘણીજ જવાબદારી અને નિતી નિયમો લાદવામાં આવ્યા છે.’સ્ત્રી એટલે સમાજના બંધંન, મર્યાદા,નિતી નિયમોથી ચાલતી કઠપુતળી’..અમો બન્ને મિત્ર તરીકેજ રહેવાનું  વધારે પસંદ છે..એ રીતે રહેવામાં બહુ મજા આવે છે.દર વર્ષે મા-ભોમની મુલાકાત લઈ બહુંજ મજા કરી…હાથમાં હાથ રાખી બહુ ફર્યા-હર્યા..કુદરતની ઈચ્છા કંઈ જુદીજ હશે!..કાળને અમારા પ્રેમની ઈર્ષા આવી!  એજ કાળ, એક દિવસ અમારો  હાથ છોડાવી, રમાને એક દૂર દૂર અજાણી ભોમ પર લઈ ગયો!

                 બન્ને દીકરીઓ નો  પ્રેમ અવિરત હતો પણ સાથો સાથ મારા બન્ને જમાઈ પણ દીકરા જેવા ડાહ્યાં હતાં. અવાર-નવાર તેમની મૂલાકાત લેતો તેઓની સાથે અઠવાડીયું કે દસ દિવસ રહેતો,પણ પાછો ઘેર એકલો  અટૂલો! ઘણી પ્રવૃતીમાં જોડાયેલો છું પણ  રાત્રી થાય અને એ યાદ આવે!
વિચારોના વમળમાં રાત્રી એવી તો  વમળે ચડે કે નિંદર પાસ આવવાની હિંમત ના કરે! આવી ઘણીજ રાત્રી પસાર કરી છે..રમાએ એના જતાં દિવસો એ કહેલું કે ‘જેકી! તમો,બહુંજ લાગણીશીલ છે, તમો એકલા નહી રહી શકો!, મને પ્રોમીશ આપો તમો ફરી..’ ‘ ..”ના રમા, પ્લીઝ આગળ ના બોલીશ’ હું એના મોં પર હાથ રાખી દેતો..એના મૃત્યું બાદ એની લખેલ ચિઠ્ઠી મળી..એમાં પણ એજ…”જેકી, મારા ગયાં પછી, મને યાદ કરી, કરી દુ:ખી ન થશો, જ્યાં જાવછું ત્યાંથી કદી પાછી ફરવાની નથી, કે નહી તમારા આંસુને જોઈ શકીશ.તમે મને એક સાથી, એક મિત્ર તરીકે ગણી છે,આપણે ઘણી સારી અને સુખી જિંદગી જીવ્યા છીએ..મારી આખરી ઈચ્છાને માન આપશો? પ્લીઝ કોઈ સારું પાત્ર જોઈ ફરી લગ્ન કરી લેશો?”

                 કેટલાં વર્ષોબાદ મારી જન્મભૂમી ભાવનગર આવ્યો, એજ શામળદાસ કૉલેજ જ્યાં કોલેજમાં ગાળેલા રંગીન દિવસો..આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલ એની બાજુમાં માજીરાજ હાઈસ્કૂલના જુના સ્મરણો..મિત્રોયાદ આવવા લાગ્યા! ક્રીસેન્ટ(ઘોઘા-સર્કલ)પર લચ્છુના તીખા ગાંઠીયા! મોમા પાણી આવવા લાગ્યા!
“જયેશ, હું તને જેકી નહી કહું, મારા માટે તો તું જયેશ જ છે,લંગોટીયો ભાઈબંધ!  યાદ છે? ‘સનાત્તન ધર્મ હાઈસ્કૂલની સામે  મહિલા સ્કૂલ છે અને ત્યાં તને એક છોકરીએ ચંપલનો ઘા કરેલ?’ મહેશ મારો નાનપણનો મિત્ર, મારી બધીવાત એને ખબર.. ‘રહેવા..દે યાર! એકવાર રાત્રે આપણે ભૂતબંગલા પાસેથી પસાર થતાં હતાં ને  કૂતરું ભસ્યુંને તું ઉધી-પૂછડીયે ભાગ્યો હતો ! મહેશીયા”..  ‘ઘણાં વર્ષે મળ્યા છો તો નાનપણની વાતો ખુટવાની નથી. ચાલો જમવાનું તૈયાર છે.” મનીષાભાભી, અમોએ તો વાતો થીજ પેટ ભરીલીધું છે.’..’જુઓ જયેશભાઈ, ઊર્ફે મિસ્ટર જેકી, તમારા માટે એક સુંદર અને શાણી છોકરી શોધી રાખી છે..ભાવનગરમાં જ છે, મારી બેનપણી અને ટીચર છે,તમારો વિચાર હોય તો વાત આગળ ચલાવું?’ ભાભી સાહેબ! મારી ઊંમર પાસઠની છે, એ પ્રમાણે….. “પણ તમે તો ૫૦ જેવાં યંગ લાગો છે, તમારા અમેરિકામાં સારા ખાધા-ખોરાકીને લીધે માણસોની ઉંમર ઓછી દેખાય! ” . “એ વાત સાચી પણ ભાભી ત્યાં બધા કસરત અને શરીરનું બહું ધ્યાન આપતા હોય છે,’”હા! તો મારી બહેનપણી મીનાપણ સાઠની  તો હશેજ!  નિવૃત છે, સંસ્કારી છે.

             મીનાના જીવનમાં ઘણાં આંધી-તૂફાન આવીને ગયાં.માત-પિતાની પસંદગીનું સાસરૂ  શ્રીમંત હતું, પૈસે ટકે ઘણાંજ સુખી પણ મીના માટે એ નિષ્ફળ નિવડ્યું, શ્રીમંત પતિના દુ:ખથી ત્રાસેલી મીનાએ  ટૂંક સમયમાં ડીવોર્સ લીધા.ડીવોર્સબાદ એકલા રહેવાનું પસંદ કર્યું, ટીચર બની ,ગલ્સ હાઈસ્કુલમાં જોબ મળી અને ફરી આવા લફરામાં ન પડવાના નિર્ણય કરી જીવન જીવવા લાગી. ઉંમર વધે, કોઈવાર નાના-મોટા દરદ પણ આવે ત્યારે લાગે કે કોઈ સાથે હોય તો…. આજ વિચારે મીનાએ ફરી કોઈ સારું પાત્ર મળી જાય તો..મનીષા, વર્ષોથી બહેનપણી, સુખ-દુખની બધી વાતો થાય અને જયેશ_ઉર્ફે જેકીની બધી સાચી હકીકત મનીષાએ મીનાને કહેલ.

             મીના સાથે કોર્ટમાં બહુંજ સાદી રીતે લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. મેં કોર્ટમાં  મેરેજ માટે અરજી કરવા તેમજ ફીયાન્સે વીઝા માટે મીનાનું કાયદેસરના નામ માટે તેનું બર્થ-સર્ટી મંગાવ્યું..નામ હતું  ‘હીના મગનલાલ વ્યાસ’ નામ વાંચવાની સાથે જ.. ૪૫ વરસ પહેલાંની એ જ હીના!એમના પિતાનું પણ નામ બરાબર એજ છે..એજ અટક! મન ચકડોળે ચડ્યું..યાદ છે આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કુલની પાછલી બારીએથી કાગળનું બનાવેલું તીર રબ્બર-બેન્ડ્માં ભરાવી માજીરાજના પાછલા મેદાનમાં  ફરતી છોકરીઓ તરફ છોડેલ..અને એ હીનાને હીટ થયેલ..એજ તીરછી નજર,થોડી બડબડાટ પણ આંખતો મળી!
પછી તો એજ તીરછી નજરે યુવાન હૈયામાં પ્રણયના બીજ વાવ્યાં..છુપી રીતે ..ઘણીવાર રવિવારે બોળતળાવ તો કોઈ વાર ક્રીસેન્ટના બગીચામાં પ્રેમની ગોષ્ઠી!હીના અને મારા વિચારોમાં ઘણીજ સમાનતા હતી.એ શાંત અને શાણી, સમજુ હતી..અભ્યાસ પુરો કરી  લગ્ન કરી જીવન કેવું સુખમય જીવવું એ   ચર્ચા કરતાં.મેં તો મનોમના નક્કી કર્યું હતું કે હીના જ મારી સાચી જીવનસાથી બનશે!

            ‘જયેશ, મને માફ કરી દે! મારા લગ્ન મારા પિતાએ  હરિશંકર રાવળ નામના છોકરા સાથે નક્કી કરી નાખ્યાં છે..મેં ના કહી, જીદ પકડી પણ પિતાના ઉચ્ચારેલ શબ્દોએ મન વશ કરી દીધી..” જો હીના,   હરીશંકર આપણી બ્રાહ્મણ  જ્ઞાતિનો છે, તારે આપણી જ્ઞાતીમાંજ લગ્ન કરવા પડશે જો  તું  હરીશંકર સાથે લગ્ન નહી કરે તો હું ઝેર…..પિતાનું ઋણ! મારા જીવનનો સ્વાહા!એક જીવતી લાશની જેમ જીવવાનું! કોને ખબર ક્યારે આપણે મળીશું? બસ તારીજ હીના, આ જીવનમાં તારી ના બની શકી.પત્ર વાચ્યા બાદ ઘણાં દિવસો-વર્ષો સુધી ગમગીન જિંદગી જીવ્યો..અમદાવાદ ભણવા ચાલ્યો ગયો..બાદ રમા સાથે લગ્ન અને ત્યાર બાદ ભુતકાળને જાણે -અજાણે ભુલતો, ભુલતો અમેરિકામા!

             એકજ મનુષ્ય અવતાર!  સાંભળ્યું છે..માણસની ઈચ્છા રહી ગઈ હોય તો બીજા જનમમાં પુરી થાય છે. કુદરત તારી બલિહારી!  “હલ્લો, જયેશ ઊર્ફે જેક ,મારો પાસપોર્ટ તૈયાર થઈ ગયો છે…મીના બારણા પાસે આવી ઉભી રહી ગઈ.. હું ઊભા થઈ ભેટી પડ્યો. ‘હાય! મીસ મીના ઊર્ફે હીના..એ એકદમ હેબતાય ગઈ! હીના?  હા..હીના હા! ૪૫ વરસની જુદાઈ! કેટલા બદલાય ગયાં છીયે! ચહેરા પણ બદલાઈ ગયાં..હું પણ ના ઓળખી શક્યો કે તું.. હું તારો  “યશ” તું મને જયેશને બદલે ‘યશ કહેતી’તી..યાદ છે? મીના એક શબ્દ ઊચ્ચાર્યા વગર આંસુની ધારાથી મને ભીંજવી દીધો!
બહાર સૂર્ય આથમવાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો અને સંધ્યારાણી આજ ફુલબહારમાં ખીલતી ખીલતી હસી રહી હતી!

સ્ત્રી-ચંદ્રકાંત બક્ષી

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

લગ્ન પહેલાં  સૌંદર્યનો પ્રેમ હોય છે, અને લગ્ન પછી પ્રેમનું સૌંદર્ય હોય છે.

બેટીઓ જિંદગીભર બાપને ખુશ રાખે છે, ફક્ત એ વાર રડાવી નાખે છે-પરણે ત્યારે! અને એક વાર રડવાનું કિસ્મત, એક વાર પેટ ભરીને રડીને લેવાનું કિસ્મત કેટલા બાપ પાસે હોય છે?

સ્ત્રીનું કામ ફિલસુફ થવાનું નથી. પુરુષને ફિલસૂફ બનાવવાનું છે.!

સ્ત્રી આખી જિંદગી એકની કે દિવાલો જોતી જીવી શકે છે. સ્ત્રીને પાળી શકાય છે. એને માટે ચાબુક કે લગામની જરુર પડતી નથી, એની વજનદાર પાંખો ઊડી જવાના કામમાં આવતી નથી,સાંજ પડે છે ત્યારે માળામાં પાછા આવી જવાના કામમાં આવે છે. ગૃહસ્થીઓનાં પીંજરાઓની અંદર જ સ્ત્રીઓ ગળું ખોલીને પૂરેપૂરી ચહચતી નજરે આવે છે. સ્ત્રીને માટે ગુલામી એક સુખદ,અપેક્ષીત, પ્રણાલિકાગત સ્થિતિનું નામ છે, એની માનસિક સ્થિતિ મનુષ્ય અને પાળેલા જાનવરની વચ્ચેની છે. જંજીરને ખનખનતા આભૂષણમાં પળટાવી શકે છે.

સ્ત્રી અને પુરૂષનો  ફર્ક છે.સ્ત્રી દગાબાજ થાય છે ત્યારે તૂટી જાય છે અને પુરૂષ વેર લે છે.

પ્રેમ કરવાથી જ સ્ત્રી સમજાતી નથી…જીવવું પડે છે એની સાથે!હું માદાઓની વાત કરતો નથી, બુદ્ધિશાળી સ્ત્રીની વાત કરું છું. પ્રેમ કરવામાં બુદ્ધિની જરાય જરૂર પડતી નથી. ઋતુમાં આવે છે ત્યારે ગધેડાઓ પણ પ્રેમ કરે છે-ફરગેટ ધેટ વર્ડ!

આપણાં લગ્નમંત્રો એકપક્ષી છે. વધૂને આશીર્વાદો કેવા અપાય છે? રામની સીતા બનજે, રાવણની મંદોદરી બનજે. ત્યાં સુધી તો ઠીક છે પણ  એક આશીર્વાદ છે: તું પાવકની સ્વાહા બનજે! લગ્નમાં સ્ત્રીએ સ્વાહા થઈ જવાનું છે?

એક ગઝલ-અમૃત ઘાયલ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

તું ખોલે કે ન ખોલે દ્વાર, ઊભો છું અદબ વાળી,
ભલે પાગલ મને તું ધાર, ઊભો છું અદબ વાળી.

નથી સાચે હવે મારો રહ્યો અધિકાર ચરણો પર,
ખરેખર છું બહુ લાચાર, ઊભો છું    અદબ વાળી.

હું જેને જોડવા મથતો રહ્યો, મટતો    રહ્યો વર્ષો,
સંબંધોના એ તોડી તાર, ઊભો છું અદબ વાળી.

તને જો હોય કે આ જીવતરનો ભાર   ઓછો છે,
વધારે મૂક માથે ભાર, ઊભો છું     અદબ વાળી.

હજી મેદાનને મારા પરત્વે     માન મબલખ છે,
પચાવી હાર જેવી હાર ,ઊભો  છું અદબ વાળી.

હવે તો હાથ મુશ્કેટાટ મેં   પોતે   જ   બાંધ્યા છે,
દઈ મૂંગો ખુશીથી માર, ઊભો છું અદબ વાળી.

પછી મોકો નહીં આવો મળે જીવન મહીં ‘ઘાયલ’
કરી કે આજ તું પણ વાર,ઊભો છું અદબ વાળી.

મિત્રાચારી હતી

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
જેણે જૌહર કર્યું સ્વપ્નના દુર્ગ પર એ બધી મારી ઈચ્છા   કુંવારી   હતી,
હું ય કેસરિયાં કરવાને નીકળ્યો અને મારા હાથે તો ફૂલની કટારી હતી.

એ વલોપાત પણ વિશ્વવ્યાપી હતો, જે વ્યથાઓ હતી   એકધારી   હતી,
મેં  પ્રયત્નો  કર્યા આગને  ઠારવા,મારા આંસુએ જ્વાળા       વધારી હતી.

જ્યાં વસ્યું’તું નગર-આજ  ખંડેર છે,     સર્વ રસ્તાઓ      ઠોકર પર્યાય  છે,
સૂર્યના સાત રંગો જ્યાં ડૂબી ગયા એ જ સદગત  હવેલીની બારી હતી.

ભીંતને પણ  નમસ્કાર  કરવા પડે,     એક    ફોટાએ    લટકી  જીવવું  પડે,
આટલાં ભવ્ય છે આભ-ધરતી છતાં, મારે પડછાયાની મિત્રચારી હતી.

એક બગડેલ ઘડિયાળની વારતા,  એક સુમસામ પરસાળની   વરતા,
જે રીતે જેટલી પળ અને    જ્યાં મળી-જિંદગી એજ રીતે ગુજરી  હતી.

-ભગવતીકુમાર શર્મા

ધરો ધીરજ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ધરો  ધીરજ વધૂ પડતો  પ્રણય  સારો      નથી   હોતો,
અતિ   વરસાદ   કૈ ખેડૂતને   પ્યારો           નથી  હોતો.

તમારા    ગર્વની   સામે     અમારી         નમ્રતા   કેવી,
ગગનમાં સૂર્યની  સામે  કદી        તારો    નથી   હોતો.

અગન એની અમર છે મૃત્યુથી પર પ્રેમછે ઓ દીલ,
બળીને  ભસ્મ   થનારો એ    અંગારો           નથી  હોતો.

હવે ચાલ્યા કરો ચાલ્યા  કરો  બસ   એજ       રસ્તો છે,
ત્યજાયેલા   પથિકનો   કોઈ  સથવારો       નથી હોતો.

જરી   સમજી      વિચારી   લે   પછી      હંકાર     હોડીને,
મુહબ્બતના   સમંદરને      કદી       આરો    નથી  હોતો.

ચમકતાં આંસુઓ જલતા જિગરનો સાથ મળવાનો,
ન ગભરા દિલ પ્રણયનો પંથ અંધારો     નથી હોતો.

ઘણાં એવાય  તોફાનો  ઊઠે છે    મનની નગરી માં,
કે  જેનો   કોઈ અનસારો કે    વિસ્તારો     નથી હોતો.

ફકત દુ:ખ એજ છે એનું તરસ છીપી નથી શકતી,
નહીંતર  પ્રેમનો  સાગર  કદી   ખારો        નથી હોતો.

-શેખાદમ આબુવાલા

પ્રાર્થના

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

મહાપુરુષો મરે છે
ત્યારે
ઠેકઠેકાણેનાં આરસપહાણના પથ્થર
જાગી જાય છે
અને ચોકમાં શિલ્પમાં
તેમના આત્માને ચણીને
તેમને મારે છે,
ફરી એક વાર…કદાચ કાયમ માટે જ!
એટલે-
મહાપુરુષોને મરણ હોય છે
બે વાર
એ વાર  દુશ્મનો તરફથી
અને પછી ભક્તો તરફથી
આ આરસપહાણી મરણ તને ન મળો
એ મારી આ શુભદિને મનોમન પ્રાર્થના.

-અનુવાદ:ધ્વનિલ પારેખ(કુસુમાગ્રજ-મરાઠી કવિતા)

મદિરા છોડવા મારા મેં કાંડા કાપી આપ્યાં છે

 

 

 

 

 

 

 

 

નથી જાણ્યું  અરે  આ  જિંદગી  શાને સજાવી છે,
મને  તો જિંદગીએ    હરદમ  ઠોકર   લગાવી  છે.

મદિરા  છોડવા મારા મેં  કાંડા કાપી આપ્યાં  છે,
અને   કાપેલ  હાથોએ  ફરી પ્યાલી     ઉઠાવી  છે.

હવે  ઓ  પ્રાણ બેશક થૈ અને ફરજો  હવાઓમાં,
હતી ઝેરી   હવાઓ  તે  બધી તો મે પચાવી છે.

ન  કોઈ ચાંદની  પરવા ન સૂરજની તમન્ના   છે,
ગુનાઓ થઈ શકે છે એજ ધરતી મુજને ફાવી છે.

મળે  છો સ્વપ્નમાં સાકાર ને દિવસે  વિચારોમાં,
તમે  બન્ને  રીતે   મારી     અવસ્થા    હસાવી    છે.

હંમેશાં   સાથ   દેતા  એ સિતારાઓ      ફરી બેઠા,
કહો પ્યારાં તમોએ ક્યાં નવી દુનિયાવસાવી છે.

મુસીબતમાં મને મારાં સ્વજન પણ ખૂબતાવે છે,
છતાં.મેહુલ’હજી ક્યાં કોઈને હાલત      બતાવી છે.

-સુરેન ઠાકર ‘મેહુલ’

તમારા શહેરમાં રહેવાની ફાવટ આવવા લાગી

                                                                                       (મનોજ ખંડેરિયા(૦૬-૦૭-૪૩-૨૭-૧૦-૨૦૦૩)

તમારા શહેરમાં  રહેવાની ફાવટ  આવવા લાગી,
દીવાનાના ઘેર સમજણની આહટ આવવા લાગી.

ખર્યું આંસુની માફક આંખથી સૈશવનું વિસ્મય તો,
નર્યું નીતર્યું  નીરખવામાં  રુકાવટ આવવા લાગી.

નિંરતર વધતી જાતી  સાહ્યબી   જોનાર શું જાણે,
સતત કેવી અમારા સ્વપ્નમાં ઘટ આવવા લાગી.

અતિથિ  જેમ પહેલાં આવતી’તી  વાર-તહેવારે,
પીડઓ આવવા લાગી  તો લાગટ આવવા લાગી.

અષાઢી  સાંજનું  આકાશ  ગૌરંભાયું   જીવતરમાં,
તું  જલ્દી બંધ  કર બારી કે વાછટ આવવા લાગી.

ભરોસો  ક્યાં સુધી   કરશો    સડેલા શ્બ્દ-કોશોનો,
બધી  ભાષા ને  આર્થોમાં બનાવટ આવવા લાગી.

-મનોજ ખંડેરિયા(૦૬-૦૭-૪૩-૨૭-૧૦-૨૦૦૩